2018 December 11 - سه شنبه 20 آذر 1397
بن سلمان در آرژانتین و مخمصه‌ی خاشقچی
کد مطلب: ١٠٢٦٣ تاریخ انتشار: ١١ آذر ١٣٩٧ - ١٠:٠٨ تعداد بازدید: 77
صفحه نخست » عمومی » اخبار برگزیده
محمد گلی کارشناس مسائل عربستان؛
بن سلمان در آرژانتین و مخمصه‌ی خاشقچی

محمد بن سلمان بیش از دو ماه است که به خاطر قتل خاشقچی تحت فشار سنگین رسانه‌ای و سیاسی در داخل و خارج قرار گرفته است.

محمد بن سلمان، به دلیل قتل جمال خاشقچی در چند هفته اخیر تحت فشارهای شدید منطقه ای و بین المللی قرار گرفته است. این فشارها به حدی گسترش یافته است که حتی زمزمه برکناری محمدبن سلمان نیز به گوش می رسد. به همین خاطر محمد بن سلمان برای رهایی از این فشارها دست به یک سری اقدامات زده است، به عنوان مثال در سفر دوره ای به کشورهای منطقه ای سعی کرده که به نوعی به بازیابی مشروعیت خودش دوباره کمک کند. علاوه بر این، وی یک سفر دو روزه برای شرکت در نشست جی ۲۰ داشت، هر چند موفق نشد با سران کشورهای حاضر در نشست دیدار کند، اما با سران کشورهای روسیه، فرانسه، هند و آرژانتین به نوعی دیدار کرد و توانست دوباره به عرصه قدرت باز گردد. با این حال هنوز خطر برای بن سلمان رفع نشده است و وی هر لحظه احتمال دارد در معرض یک کودتایی قرار بگیرد.

برای بررسی آینده سیاسی محمد بن سلمان و ارزیابی نتیجه تلاش های وی برای رهایی از تبعات قتل جمال خاشقچی، خبرنگار خبرگزاری عتبات با محمد گلی، کارشناس مسائل سیاسی عربستان به گفتگو نشست که در ادامه خواهد آمد.

 

محمد بن سلمان در شرایط کنونی، در چه شرایطی به سر می برد و چه فشارهایی علیه وی وجود دارد؟

فشارهایی که محمد بن سلمان اکنون متحمل می‌شود را می‌توان در دو سطح داخلی و بین‌المللی دسته‌بندی کرد که هر دو سطح مزبور بر یکدیگر تأثیر متقابل گذاشته و دیگری را تقویت و تشدید می‌کند. در داخل، سایه شخصی چون «احمد بن عبدالعزیز» و دیگر رقبا بر سر محمد بن سلمان سایه انداخته است. همین مسأله و وضعیت نامطلوب حکومت‌داری محمد بن سلمان از زمان به‌ دست گرفتن زمام امور باعث شده هم برای شاهزادگان و خاندان سلطنتی و هم برای دولت‌های غربی بدیل و جایگزینی برای بن سلمان وجود داشته باشد. با این حال هر دوی این بازیگران منفعت و بهره‌ی خود را از وجود جایگزین می ‌برند. خاندان سلطنتی و نیروهای داخلی از رهگذر طرح جانشین‌های احتمالی فشار را بر محمد بن سلمان مضاعف می‌کنند. وجود شخص دیگر برای تصاحب قدرت که از سوی خانواده‌ی پادشاهی و رسانه‌ها مطرح می‌شود، قدرت و حکومت بن سلمان در حال و آینده را متزلل کرده و او را به پادشاهی بدیل‌پذیر تبدیل می‌کند. برای بن سلمان طرح مکرر جانشینی با هر خطا و اشتباه در عرصه سیاست داخلی و خارجی پذیرفتنی نیست. اینکه با هر اشتباه وی در سپهر سیاسی مجدد رسانه‌ها طرح ماندن یا رفتن او را برجسته کنند، آزار دهنده است. اما دولت‌های غربی به ویژه آمریکا از وجود جانشین احتمالی، بهره‌برداری مطلوب و مقصود خود را می‌کنند. آن‌ها با ضمانت بقای بن سلمان در قدرت با وجود افرادی چون احمد بن عبدالعزیز، ضمن اخذ مطالبات مالی فراوان از وی او را به مهره‌ی مجری سیاست‌های منطقه‌ای خود تبدیل می‌نمایند. در این راستا است که ولیعهد عربستان برای ماندن در قدرت از مسیر حمایت غربی‌ها باید مواجهه و مقابله با ایران و محور مقاومت را «نیابتاً» تشدید کرده و در شرایطی که تمهیدات مهیا باشد مقدمات اجرای طرح «معامله قرن» را فراهم نماید.

 

سفر دوره‌ای محمد بن سلمان به کشورهای عربی که از امارات و بحرین شروع شده و به مصر و در واقع تونس منتهی شد، با چه هدفی صورت گرفت و محمد بن سلمان از این سفرها به دنبال چه بود؟

محمد بن سلمان بیش از دو ماه است که به خاطر قتل خاشقچی تحت فشار سنگین رسانه‌ای و سیاسی در داخل و خارج قرار گرفته است. حجم این فشارها به حدی بوده که به گمانه‌زنی‌ها برای برکناری وی از قدرت منتهی شده است. این مسأله‌ای است که خود سعودی‌ها نیز به آن واقف شده‌اند. موضع‌گیری شدید «عادل الجبیر» وزیر خارجه عربستان مبنی بر ابقای محمد بن سلمان در قدرت و غیر واقعی بودن اخبار مربوط به برکناری او در این راستا قابل تحلیل است. لذا محمد بن سلمان در نظر داشت با انجام سفرهای این‌چنینی فضا را تغییر داده و توجه رسانه‌ها را از موضوع قتل خاشقچی به موضوع دیگری معطوف سازد. از طرفی بن سلمان به واسطه این قتل و نشانه رفتن انگشت اتهام به سوی او از طرف رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی به شدت در انزوای سیاسی و رسانه‌ای قرار گرفته است. این قتل تبعات سنگینی برای عربستان و شخص بن سلمان در پی داشته است. شکست کنفرانس «دافوس صحرا»، قطع همکاری شرکت «بیل گیتس» با مؤسسه خیریه «مسک» تنها بخشی از این تبعات هستند که بن سلمان را تحت فشار قرار داده‌اند. ولیعهد عربستان در نظر داشت با سفر به کشورهای منطقه، اندکی از فشارها را خنثی سازد. از طرفی، حضور در نشست گروه 20 نیز با این حجم از فشارها به دلیل قتل خاشقچی برای بن سلمان ناممکن می‌نمود. لذا وی تلاش داشت با سفر به کشورهای منطقه حضور خود در مجامع بین‌المللی را عادی‌سازی کند.

 

دلیل اعتراضات در تونس و مصر علیه محمد بن سلمان که منجر به لغو سفر وی به موریتانی و الجزایر شد، چه بود؟

عمده اعتراضات به سفر بن سلمان به کشورهای آفریقایی را می‌توان در قتل خاشقچی و تداوم جنایت‌ها در یمن دسته‌بندی کرد که هر دو مورد مذکور در ذیل مباحث حقوق بشری قابل قواره‌دهی و معنادهی هستند. بن سلمان به خاطر سرکوب منتقدان در داخل و جنایت در یمن به شدت تحت فشار قرار دارد. جنگ یمن که قرار بود با «قاطعیت» همراه بوده و نتایج سریع در پی داشته باشد، اکنون به چهارمین سال خود نزدیک شده است. این در حالی است که عربستان از این جنگ کوچکترین اندوخته‌ای نیز کسب نکرده اشت، اما به خاطر حمله به یمن و محاصره این کشور وضعیت انسانی در یمن رو به وخامت گذاشته است. طوری که انتقاد دولت‌های غربی را نیز برانگیخته است.

 

محمد بن سلمان در نشست جی۲۰ در آرژانتین به دنبال رسیدن به چه اهدافی است و نوع برخورد مقامات و سران کشورها با محمدبن سلمان چگونه بوده است؟

بن سلمان از یک سو تلاش می‌کند خود را از موضوع قتل خاشقچی برهاند. از یک منظر نشست گروه 20 برای وی فرصت مناسب و مساعدی بود تا با حضور در یک نشست بین‌المللی قتل خاشقچی را به حاشیه براند. اما از طرف دیگر همین نشست باعث شد نوع برقراری ارتباط و گفتگو با وی تحت‌الشعاع قتل خاشقچی قرار گیرد. یعنی رسانه‌ها منتظر بودند نوع برخورد مقامات کشورهای دنیا با محمد بن سلمان بعد از ارتکاب به قتل خاشقچی را تصویرسازی کنند. در همین چارچوب است که مصافحه‌ی «پوتین» رئیس‌جمهور روسیه با محمد بن سلمان به سرعت در رسانه‌های نوشتاری و دیداری توزیع و تکثیر شده و به موضوع نخست رسانه‌های جهان تبدیل می‌شود. بنابراین رهایی از حواشی قتل خاشقچی را می‌توان یکی از اهداف بن سلمان از سفر به آرژانتین ارزیابی کرد. موضوع دیگری که در این نشست محمد بن سلمان تلاش داشت آن را پیگیری کند، مسأله‌ی تخاصم و تقابل با ایران بود که در دیدار با «ناریندرا مودی» رئیس‌جمهور هند این موضوع دنبال شد. بن سلمان در دیدار با رئیس‌جمهور هند اعلام کرد که عربستان قادر است تمامی نیازهای هند در حوزه نفت را برطرف نموده و شرکت آرامکو را برای ارتقای سرمایه‌گذاری‌ها در هند به خدمت بگیرد. در همین راستا مقرر شد آرامکو یک پالایشگاه غول‌پیکر در ساحل غربی هند ایجاد کند.  

 

آیا حضور محمدبن سلمان در نشست جی ۲۰ می‌تواند دوباره به بازیابی جایگاه محمدبن سلمان در عرصه بین‌الملل کمک کند؟

با توجه به هجمه‌ای که علیه محمد بن سلمان تدارک دیده شده است بعید به نظر می‌رسد که او بتواند در کوتاه‌مدت خود را از این هجمه رهایی بخشد. با لحاظ نمودن این مسأله که ترکیه و رسانه‌های قطر همچنان بر این موضوع پافشاری کرده و سعی می‌کنند حلقه‌ی محاصره را بر بن سلمان تنگ کرده و هر روز زوایای جدیدی از این قتل را رونمایی کنند. در این راستا برخی از رسانه‌های آمریکایی از جمله «واشنگتن پست» و «نیویورک تایمز» نیز به دلیل وجود لابی گسترده‌ی قطری ها در آن‌ها، با موج رسانه‌ای ایجاد شده همراه گشته و سطح بین‌المللی فشار به بن سلمان را پیش می‌برند. سطح منطقه‌ای هجمه به محمد بن سلمان در اختیار رسانه‌های اخوان المسلمین به‌ویژه «الجزیره» قطر است. با این وجود موضع‌گیری آخر «ترامپ» مبنی بر مبرا بودن بن سلمان از قتل خاشقچی، مقداری از حجم فشارها را کاسته است. رسانه‌ها طوری ترامپ و شرایط را هدایت و مدیریت کردند که ترامپ بن سلمان را مقصر قتل خاشقچی معرفی کرده و ادامه حکومت‌داری وی را ناممکن اعلام کند، اما ترامپ برخلاف میل رسانه‌ها چنین موضعی اتخاذ نکرده و اتهام قتل خاشقچی را متوجه بن سلمان ندانست.

 

با توجه به فشارهایی که از طرف جامعه جهانی در مورد جنگ یمن و مرگ خاشقچی بر محمد بن سلمان وارد می شود، جایگاه بن سلمان را چگونه پیش بینی می کنید؟ آیا وی برکنار می شود و یا همچنان با اختیارات کمتر باقی خواهد ماند؟

برکناری محمد بن سلمان در شرایط کنونی امری نامحتمل به نظر می‌رسد. ترامپ، کاخ سفید، رژیم صهیونیستی و دولت فرانسه حامی سر سخت محمد بن سلمان هستند. مباحث مربوط به جانشینی و برکناری بن سلمان را بیشتر رسانه‌های قطری در سطح منطقه‌ای و رسانه‌های آمریکایی در سطح بین‌المللی دنبال می‌کنند. لذا نباید مورد اغوای این رسانه‌ها قرار گرفت، اما با این حال مجموعه شکست‌های بن سلمان باعث شده قدرت عربستان در 50 سال اخیر به نازل‌ترین سطح خود برسد. این موضوعی است که «بروس ریدل» مقام امنیتی سابق آمریکا اخیرا به آن اشاره کرده است. از طرفی این شکست‌ها که همچنان نیز ادامه خواهد یافت جایگاه بن سلمان در آینده قدرت عربستان را پیش‌بینی‌ناپذیر خواهد کرد. معادله‌ی یمن به سهولت برای محمد بن سلمان حل نخواهد شد. مسأله قطع ارتباط با قطر نیز هزینه‌های سنگینی را به بن سلمان تحمیل خواهد کرد. مخالفان داخلی نیز بعد از قتل خاشقچی دسته‌بندی نوینی یافته و سعی در فعالیت‌ منظم و تشکیلاتی دارند. معارضان و مخالفان بن سلمان بعد از قتل خاشقچی وحدت نظر و عمل بیشتری پیدا کرده و زین پس تلاش خواهند کرد سازمان‌دهی شده فعالیت کنند این موضوعی است که «عمر بن عبدالعزیز» معارض سرشناس خاندان آل سعود به آن اشاره کرده است.

انتهای پیام 





Share
* نام:
* پست الکترونیکی:
* متن نظر :
* کد امنیتی: